Introductie
Mark is afdelingsmanager binnen een publieke organisatie. Hij geeft leiding aan een team van twaalf professionals die elkaar inhoudelijk goed vinden en die in de afgelopen jaren veel hebben gedragen. Tijdens Corona werkte vrijwel iedereen vanuit huis. Overleggen verliepen via schermen, gesprekken waren gepland en informeel contact werd schaars.
In diezelfde periode werden een aantal grote projecten uitgesteld. Niet geschrapt, het werd vooruitgeschoven. Toen de beperkingen wegvielen, kwamen die projecten vrijwel gelijktijdig terug op tafel. Wat eerst was gepauzeerd, moest nu versneld worden ingehaald.
Het team schakelde. Er werd doorgepakt. Deadlines werden gehaald. Er werd geleverd.
Nu, enkele jaren later, staat de afdeling er professioneel goed voor. De planning is stabieler, de grote projecten zijn afgerond of onder controle. Toch merkt Mark dat iets van vóór Corona niet vanzelf is teruggekeerd. De lichtheid. Het spontane gesprek. Het gevoel van samen.
Hij vroeg zich af of hij het idealiseerde, of dat er werkelijk iets was verschoven.
Situatiebeschrijving
Zakelijk functioneert het team sterk. Overleggen zijn efficiënt, besluiten helder en acties worden opgevolgd. Er is weinig conflict en weinig ruis. De afdeling wordt gezien als betrouwbaar en professioneel.
Wat veranderd is, zit in de onderstroom. Tijdens Corona werd iedereen taakgericht. Contact verliep digitaal, overleg was functioneel en informeel samenzijn viel grotendeels weg. Direct daarna volgde een periode waarin meerdere uitgestelde projecten tegelijk moesten worden uitgevoerd. De druk was hoog en langdurig. De focus lag op voortgang en resultaat.
Die houding heeft het team veel gebracht. Er is discipline, duidelijkheid en resultaatgerichtheid.
Nu de grootste druk verdwenen is, blijft die manier van werken zichtbaar. Overleggen beginnen bij de agenda en eindigen zodra het laatste punt is besproken. Gesprekken zijn correct en professioneel en vooral korter. Tijdens de lunch blijven meer mensen achter hun scherm. Er wordt minder gedeeld over wat iemand bezighoudt.
Er is geen negatieve sfeer. Er is rust. Alleen minder levendigheid. Minder spontaniteit. De energie voelt vlakker dan voorheen.
Mark ervaart geen probleem in prestaties, hij ziet wel een verschuiving in beleving. Het team werkt samen, toch het “samen” voelt niet meer zoals het was.
De Kwestie
Hoe breng je weer warmte en onderlinge nabijheid in een team dat jarenlang onder druk heeft gepresteerd en nu professioneel goed functioneert, terwijl de energie en vanzelfsprekende verbondenheid nog niet zijn teruggekeerd? Of hoeft dat niet en is dit het nieuwe normaal?
Mijn Antwoord
Normaal is het niet, en normaal moet je het ook niet gaan vinden!!
Langdurige druk en digitale afstand laten sporen na. Wanneer mensen zich lange tijd richten op leveren en volhouden, verschuift aandacht vanzelf naar taak en resultaat. Dat is een gezonde reactie op omstandigheden. Het zorgt ervoor dat werk doorgaat wanneer dat nodig is.
Wat minder vanzelfsprekend terugkeert, is de informele ruimte tussen mensen. Gewoontes die onder spanning zijn ontstaan, blijven vaak bestaan, ook wanneer de spanning afneemt.
In zo’n situatie helpt het zelden om cultuur zwaar te maken. Een uitgebreid gesprek over wat ontbreekt kan het juist groter maken dan het voelt. Wat vaak meer beweging geeft, is rustig voorbeeldgedrag dat laat zien dat er weer ruimte is.
Wanneer je naar de koffiemachine loopt, neem je koffie mee voor de anderen. Wanneer een overleg start, neem je een moment om iemand echt aan te kijken en te vragen hoe het gaat. Wanneer iemand iets deelt, geef je daar aandacht aan zonder direct terug te keren naar de planning.
Door aandacht zichtbaar te maken zonder het te problematiseren, ontstaat er geleidelijk ruimte voor anderen om hetzelfde te doen. Voorleven opent iets wat woorden soms onbedoeld dichtzetten.
In teams die lang op discipline hebben gedraaid, is het herstellen van menselijkheid geen luxe. Het is een volgende stap in volwassen samenwerken.
Mijn advies
Mark, erken eerst voor jezelf wat jullie samen hebben gedragen. De combinatie van thuiswerken, afstand en het versneld uitvoeren van uitgestelde projecten heeft veel gevraagd van jou en je team. Jullie hebben geleverd onder druk. Dat mag gezien worden, ook al is de hectiek voorbij.
Maak het niet groter dan het voelt. Je hoeft geen cultuurtraject te starten en geen zwaar gesprek te organiseren over wat er ontbreekt. Wat je wél kunt doen, is zelf het gedrag laten zien dat je terug wilt zien in je team.
Loop je naar de koffiemachine, neem dan koffie mee voor de anderen. Begin een overleg met een oprechte vraag die verder gaat dan de agenda. Blijf na afloop nog even staan als iemand iets deelt. Laat in kleine momenten merken dat er ruimte is voor aandacht.
Doe dat zonder het te benoemen als interventie. Voorleven werkt hier sterker dan uitleggen. Wanneer jij consequent laat zien dat onderlinge aandacht normaal is, ontstaat er vanzelf ruimte voor anderen om daarin mee te bewegen.
Je team heeft lange tijd op discipline gedraaid. Nu er weer lucht is, kun jij helpen die ruimte te vullen met menselijkheid. Niet groots of zwaar, gewoon weer zichtbaar in het alledaagse, dan volgt de rest vanzelf… Mooi dat je het herkent en er ook aandacht aan wil geven. Vele collega’s zijn gewoon blij dat het zakelijk goed loopt en zien dit niet. Op de langere termijn ga jij ervaren dat het terugbrengen van die menselijkheid een goede keuze was. Voor andere managers, herken je dit verhaal? Kijk of dit ook bij jou speelt… ik denk dat het vaker voorkomt dan we realiseren!