Introductie
Deze keer leg ik geen vraag van iemand anders voor. Deze kwestie heb ik mijzelf gesteld.
De aanleiding is een gedeeltelijke beperking van mijn LinkedIn-account. Daardoor kon ik tijdelijk geen berichten meer plaatsen, niet reageren op anderen en geen nieuwe gesprekken starten. De sanctie zelf was niet eens mijn grootste frustratie. Wat mij bleef bezighouden, was dat LinkedIn nergens duidelijk maakte welke bijdrage de aanleiding vormde. Juist die ervaring bracht mij tot een vraag die volgens mij veel breder is dan mijn eigen situatie.
Situatiebeschrijving
Ik ontving een melding dat onderdelen van mijn content niet voldeden aan het beleid van LinkedIn. Daarmee leek de oorzaak in eerste instantie duidelijk.
Dat gevoel verdween vrijwel direct.
Het platform vertelde namelijk niet welke post, reactie of passage problematisch zou zijn geweest. Er werd geen voorbeeld gegeven en ook geen concrete toelichting op de vermeende overtreding. Toen ik probeerde daar meer duidelijkheid over te krijgen, werd ik verwezen naar uitgebreide pagina’s met algemene richtlijnen. Tientallen alinea’s over beleid, zonder ook maar één verwijzing naar de specifieke bijdrage waarop de sanctie was gebaseerd.
Voor iemand die vrijwel dagelijks blogs, analyses en reacties publiceert, levert dat een merkwaardige situatie op. Van mij wordt verwacht dat ik leer van een sanctie. Tegelijkertijd krijg ik niet te horen waarop ik zou moeten reflecteren.
Daarmee veranderde mijn eigen frustratie langzaam in een veel fundamentelere vraag.
De Kwestie
Kan ik werkelijk leren van een sanctie wanneer niemand mij vertelt welke concrete handeling of uiting daartoe heeft geleid?
Mijn Antwoord
Ik denk dat deze vraag veel groter is dan mijn eigen ervaring op LinkedIn.
Vrijwel iedere organisatie werkt met regels. Dat geldt voor bedrijven, overheden, scholen, verenigingen en ook voor sociale media. Ik vind het volkomen logisch dat organisaties grenzen stellen en optreden wanneer die grenzen bewust worden overschreden. Zonder regels ontstaat willekeur.
Juist daarom verwacht ik ook dat een sanctie zorgvuldig wordt uitgelegd.
Voor mij begint leren namelijk met begrijpen. Wanneer iemand mij vertelt dat ik een fout heb gemaakt, wil ik weten welke fout dat was. Niet om een discussie te winnen of mijn gelijk te halen, maar omdat alleen dan ruimte ontstaat om eerlijk naar mijn eigen handelen te kijken. Reflectie zonder context is geen reflectie. Het is gissen.
In mijn geval bleef die context volledig achterwege. Ik kreeg uitsluitend de mededeling dat mijn content niet aan het beleid voldeed. Welke content dat was, bleef onbekend. Pogingen om daar duidelijkheid over te krijgen, leidden uitsluitend naar algemene beleidsdocumenten. Die beschrijven welke regels bestaan, niet hoe die regels in mijn specifieke situatie zijn toegepast.
Dat vind ik problematisch.
Niet alleen voor mijzelf, ook voor iedere organisatie die mensen wil aanspreken op hun gedrag.
Wanneer een leidinggevende een medewerker aanspreekt, wordt immers ook uitgelegd welk gedrag aanleiding geeft tot dat gesprek. Wanneer een docent een leerling corrigeert, gebeurt dat aan de hand van een concrete situatie. Wanneer een bestuurder een besluit neemt, wordt verwacht dat hij dat besluit motiveert. Die uitleg vormt de basis voor vertrouwen.
Waarom zou dat voor grote online platforms anders zijn?
Steeds meer van onze professionele en maatschappelijke gesprekken vinden plaats op commerciële platforms. Zij bepalen niet alleen hoe wij met elkaar communiceren, ook welke bijdragen zichtbaar blijven en welke tijdelijk verdwijnen. Daarmee dragen zij een verantwoordelijkheid die verder gaat dan techniek alleen.
Dat betekent niet dat een platform iedere scherpe mening hoeft te accepteren. Het betekent ook niet dat iedere sanctie onterecht is. Het betekent voor mij wel dat een gebruiker recht heeft op een begrijpelijke motivering. Alleen dan ontstaat de mogelijkheid om gedrag aan te passen, verantwoordelijkheid te nemen of gemotiveerd uit te leggen waarom je het met een beslissing oneens bent.
Zonder die transparantie blijft een sanctie vooral een oordeel waar niemand werkelijk iets van kan leren.
Mijn advies
Wanneer een organisatie iemand aanspreekt op zijn gedrag, maak dan altijd duidelijk welk concreet gedrag de aanleiding vormt. Dat voorkomt verwarring en maakt leren mogelijk.
Verwijs niet uitsluitend naar algemene regels of beleidsdocumenten. Die vormen het kader. De concrete toepassing van die regels maakt duidelijk waarom een besluit is genomen.
Zie een sanctie niet alleen als een middel om grenzen te bewaken, ook als een kans om ontwikkeling mogelijk te maken. Dat lukt alleen wanneer degene die wordt aangesproken begrijpt waarop hij wordt aangesproken.
Vraag jezelf als organisatie regelmatig af of een beslissing vooral duidelijkheid creëert of juist onzekerheid. Transparantie voorkomt niet iedere discussie, al zorgt zij er wel voor dat een discussie eerlijk gevoerd kan worden.
Voor mij is dat uiteindelijk de kern van deze kwestie.
Niet of een organisatie regels mag handhaven. Dat lijkt mij vanzelfsprekend.
De echte vraag is of iemand ooit werkelijk kan leren van een sanctie wanneer hem nooit wordt verteld wat hij verkeerd heeft gedaan. Ik denk van niet.